Doen in 's-Gravenzande

's-Gravenzande
is een stad met ca. 20.000 inwoners in de gemeente Westland (provincie Zuid-Holland). Het is tevens de grootste plaats in de gemeente.

Geschiedenis
's-Gravenzande (op z'n Westlands: Breeje Durp) heeft als enige plaats in het Westland een historie als stad: het kreeg in 1246 stadsrechten van graaf Willem II van Holland, die er net als zijn vader graaf Floris IV geregeld verbleef. Aan het grafelijk hof heeft 's-Gravenzande de helft van zijn naam te danken. Het element -'zande' verwijst naar de verzande Maasmonding, waaraan het stadje ontstaan is.
s-Gravenzande was en is een marktplaats: het centrum bestaat uit een aantal grotere en kleinere pleinen (onder andere het Marktplein en het Graaf Florisplein). Het was tevens een bedevaartplaats: gravin Machteld van Brabant, de moeder van Willem II, had aan de kerk die zij er had laten bouwen een Madonnabeeld geschonken waaraan wonderen werden toegeschreven. Het Klooster Maria Magdalena in Bethanië was van 1266 tot 1582 gevestigd in de stad.
Tot 1 januari 2004 was 's-Gravenzande een zelfstandige gemeente met daarin ook het dorpje Heenweg. Daarna is het met buurgemeenten opgegaan in de nieuwe gemeente Westland door de gemeentelijke herindeling Westland. Tot 1914 behoorde ook Hoek van Holland tot de gemeente 's-Gravenzande.

Monumenten
Molen van Maat
Vanaf de dertiende eeuw tot het midden van de 19e eeuw stonden in 's-Gravenzande twee korenmolens, de "voormolen" en de "achtermolen". Tegenwoordig staat als enige de Molen van Maat, die sinds 2002 weer in bedrijf is. Elke zaterdagmorgen kunt is de molen geopend.

De Dorpskerk
De Dorpskerk is een hallenkerk uit begin 19e eeuw die de verwoeste kerk uit de 14e eeuw verving. Onder andere door een schenking van koning Willem I was het mogelijk deze waterstaatskerk op te bouwen. In 1816 werd hij ingewijd.

De Heilige Lambertuskerk
De Heilige Lambertuskerk ligt verscholen onder aan de Maasdijk vlakbij het dorpje Heenweg. De kerk is in 1872-1873 gebouwd door jonkheer A.J.A. van Rijckevorsel. Het interieur is neogotisch. Boven de ingang staat een beeld van Sint Lambertus.

De Nieuwlandse molen
De molen Van der Knijff (in de volksmond zo genoemd naar de molenaarsfamilie die al generaties lang de molen laat draaien) is een oude molen in Hoek van Holland, die oorspronkelijk als binnenkruier en als grondzeiler is gebouwd. In 1584 werd een molen afbetaald die in 1580 in opdracht van de waterschappen Nieuwland en Noordland werd gebouwd. Het is niet zeker of dat de huidige molen is, maar het is niet uitgesloten gezien de ouderdom van de molen. Tot 1947 was de molen uitgerust met een scheprad, daarna werd een schroefpomp met elektrische hulpaandrijving geïnstalleerd. Vanaf 1952 was de molen eigendom van het waterschap Nieuwland en Noordland. In 1962 is een vijzel bijgeplaatst. Bij de reorganisatie in 1977 is de molen eigendom van het Hoogheemraadschap van Delfland geworden. In 1988 is het windrecht afgekocht en werd de Nieuwlandse Molen met 5,60 m verhoogd in verband met de glastuinbouw, die tot op zeer korte afstand van de molen aanwezig is.

De Spaansche Vloot
De Spaansche Vloot is een horecagelegenheid, rijksmonument en voormalige herberg in 's-Gravenzande. Het huidige gebouw staat aan het Marktplein en is gebouwd omstreeks 1700.
De eerste herberg die op deze plaats stond werd geopend door Aechte Bosboom in 1540 aan de Merckeveld met de naam 'De Borsboom'. Het was een dorpsherberg met een slaapgelegenheid en gelagkamer.
De naam komt van de zeeslag bij Duins. Tijdens deze slag versloeg Maarten Tromp de Spaanse vloot. De toenmalige herbergier Gerrit Jansz. was zo trots op deze gebeurtenis dat hij een uithangbord met een afbeelding van de zeeslag aan de gevel hing en de naam van de herberg veranderde in De Spaansche Vloot.
Het bestuur van Sand-Ambacht, het gedeelte van 's-Gravenzande wat niet bij de stad hoorde, zetelde in het gebouw. In 1690 brandde de herberg volledig af en werd er naast weer opgebouwd tot wat het nu is.
De eerste Westlandse veiling vond zijn oorsprong in de herberg waar de producten in 1880 uitgestald werden op het biljart en op de tafels. Aan de hoogste bieders werden de producten vervolgens verkocht. In 1903 werd er een zaal aangebouwd om meer ruimte te kunnen bieden en te verhuren aan 'Veilingvereeniging Westland, afd. 's-Gravenzande' opgericht in 1889. In de herberg werd tot het jaar 1914 geveild. In dat jaar had de veiling een eigen gebouw laten bouwen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de herberg gevorderd om er Duitse militairen te huisvesten. Na de oorlog keerde de oorspronkelijke bewoners terug en lieten het verwaarloosde gebouw herstellen.
In 1990 kreeg het restaurant De Spaansche Vloot het predicaat Hofleverancier.

De Oranjesluis
De Oranjesluis, is een sluis en rijksmonument in 's-Gravenzande, Westland met bovenop een sluiswachterswoning, ofwel het Jachthuis. Deze sluis bevindt zich in de oranjepolder, in de Maasdijk en verbindt aan de ene kant het oranjekanaal met aan de andere kant van de dijk de binnendijkse kanalen.
In 1676 is in opdracht van het Hoogheemraadschap van Delfland en op kosten van Willem III van Oranje de sluis gebouwd. De sluis was eerst nog nodig voor zoetwaterinlaat voor de tuinen van het landgoed Honselaarsdijk, eigendom van Willem III, maar al snel bleek het water te zout, waardoor de planten werd aangetast. Toen het Amersgat uitgediept werd en de vaarten gereinigd waren, is de sluis ook gebruikt voor afwatering. Vanaf 1888 is de sluis alleen nog gebruikt voor wateruitlaat.
De kosten voor het onderhoud van de sluis waren zo hoog dat de dijkgraaf en de hoogheemraden van Delfland in 1675 een verzoekschrift hadden ingediend bij de stadhouder met de vraag om te verklaren dat het Hoogheemraadschap van Schieland ook voor een deel de kosten moest dragen. Zij hadden volgens Delfland ook belang bij de afwatering. Aan dit verzoek is nooit gehoor gegeven.
In 2006 is de capaciteit van de sluis en het kanaal vergroot, waardoor de capaciteit nu 17.000 liter water per seconde is in plaats van 3.000 in de oude situatie.

De Dorpspomp
Anno 1700 op het Marktplein

In en om het dorp staan vrij veel goedbewaarde kleine villa's in art-decostijl, veelal versierd met glas-in-lood, geglazuurde stenen of dakpannen en opvallende gebogen of vooruitspringende daklijsten.

Voorzieningen
• Dansen en turnen wordt gedaan bij de OKK (Oefening Kweekt Kunst) in de Westlandhal en in de gymzalen van de oude PWA school en van het ISW aan de Gasthuislaan.
• Korfbal wordt gespeeld bij de christelijke korfbalvereniging ONDO.
• Voetbal wordt gespeeld bij FC 's-Gravenzande, de nieuwe fusieclub van de zaterdagverenigingen 's-Gravenzandse SV (in de volksmond De Sport) en de 's-Gravenzandse VV (lokaal bekend als Rood-Wit). De verenigde voetbalclub heeft zo'n 1700 leden en speelt op het Juliana Sportpark.
• Tennis wordt gespeeld bij LTC 's-Gravenzande en speelt in het Noviflora Tennispark.
• Racket & Party Centrum 's-Gravenzande, hier zijn 4 indoor tennisbanen en 4 squashbanen.
• Volleybal wordt gespeeld bij Monza. Monza is voortgekomen uit een fusie tussen GVC uit 's-Gravenzande en Mov'Over uit Monster.
• Jeu-de-boules wordt gespeeld bij 's-Gravenboules.
• Zwembad Maesemunde.
• Sporthal de Westlandhal.
• De schietvereniging van 's-Gravenzande is gevestigd aan de Koningin Julianaweg.

Media
In 's-Gravenzande bevinden zich aan de Van Kest Wittensstraat de studio's van enkele media organisaties, zoals VJG TV- en Videoproducties en het radio- en tv-station WOS, waar 24 uur per dag radio & tv wordt uitgezonden.

Natuur

Staelduinse Bos
Het Staelduinse Bos is een bosgebied van 95 hectare in het Westland tussen Hoek van Holland en Maasdijk.
Het Staelduinse Bos is na 1850 aangeplant op estuariumduinen in opdracht van de toenmalige eigenaar, Jonkheer Van Rijckevorsel. In het Staelduinse Bos ligt een oud bunkercomplex dat door de Duitse bezetter werd gebouwd en later werd gebruikt als opslagplaats voor munitie. Het bunkercomplex is nu een winterverblijf voor vleermuizen. Dit gedeelte van het bos is tientallen jaren voor het publiek gesloten geweest, waardoor de natuur zich ongestoord kon ontwikkelen. Het bos wordt "natuurlijk" beheerd en is een belangrijk broedgebied voor zangvogels.
Sinds 1987 is het hele Staelduinse Bos in beheer bij de stichting het Zuid-Hollands Landschap. In het bos is het bezoekerscentrum d´Oude Koestal gevestigd, waar informatie over de natuur in dit gebied is te vinden. Het bezoekerscentrum wordt beheerd door de vrijwilligers van de vereniging "Vrienden van het Staelduinse Bos".
Aan de rand van het Staelduinse Bos staat de Nieuwlandse Molen, een achtkantige watermolen uit 1584.

De naam "Staelduinse Bos" zou ontleend zijn aan de 'staelvissers' die hier in de 14e eeuw een kleine nederzetting bezaten en met netten en fuiken, bevestigd aan staken of 'stalen', visten op zalm in de Maas.

De Banken
De Banken is een duingebied gelegen aan de Westlandse duinenkust tussen Monster en Hoek van Holland. Het duingebied bestaat grotendeels uit een dubbele duinregel. Het is het smalste deel van de duinen van het Hoogheemraadschap van Delfland. Twee laaggelegen natte duinvalleien bij 's-Gravenzande geven dit duingebied haar naam: De Banken. Het gebied is ca. 90 ha groot.
De Banken kennen een lange geschiedenis. Al op de kaart van Nicolaus Cruquius uit 1712 is 'De Banck' al te zien als een ongeveer 500 meter brede polder gelegen tussen een relatief breed duingebied en de Noordlandse dijk. Door landaanwinning aan de landkant en afslag aan de zeekant is de huidige vorm ontstaan.

De Banken maakt onderdeel uit van het Natura 2000 gebied Solleveld & Kapittelduinen. Het is het meest noordelijke deel van de Kapittelduinen. Vooral de natte laagten van duinvalleien zijn van grote betekenis voor planten en vogels. Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft De Banken daarom benoemd tot 'waterparel': wateren met een bijzondere actuele of potentiële natuurwaarde. Ook de duinen zijn echter van grote waarde, zowel voor flora en fauna als landschappelijk. De Banken kennen een rijk broedvogelbestand maar zijn ook belangrijk voor planten, paddenstoelen (o.a. wasplaten), insecten en amfibieën. Zo kent De Banken een grote populatie rugstreeppadden en zandhagedissen. Ook in de winter zijn De Banken van groot belang voor overwinterende en langstrekkende vogels.


Strand
's-Gravenzande telt drie strandopgangen:

Arendsduin
Het is de meest noordelijke, tegen het dorp Monster aan. Er staan geen strandpaviljoens.
In 1942 werden de gebouwen op bevel van de Duitse bezettingsautoriteiten ontruimd. Ze werden daarna in gebruik genomen door de Organisation Todt, de Nazi-bouworganisatie van de Atlantikwall. Op de plek waar deze gebouwen stonden bevindt zich sinds 1965 een nieuw dienstgebouw van het hoogheemraadschap.
Door de aanleg van de Maasvlakte is het strand hier een stuk breder geworden.


Beukel
De opgang wordt ook vaak strandopgang Strandweg genoemd.
Bij de strandopgang staan twee strandtenten, een hulppost van de reddingsbrigade en zijn 900 parkeerplaatsen.
Deze strandopgang ligt midden in het 90 ha. groot natuurgebied De Banken.

Vlugtenburg
Dit is de meest zuidelijke strandopgang, tegen de Hoek van Holland aan.
Er staan meerdere faciliteiten waaronder twee strandtenten, reddingsbrigade, 1200 parkeerplaatsen en een surfvereniging.
Vlakbij de strandopgang zijn meerdere campings en vakantiepark Vlugtenburg met verhuurbungalows en Duynparc De Heeren van 's-Gravenzande gelegen.
Momenteel wordt er een 35 hectare groot natuurgebied ontwikkeld ter compensatie van de Tweede Maasvlakte, waardoor strand Vlugtenburg het breedste strand van het Westland is.
In zuidelijke richting, tussen paal 116,12 en 116,62, is het naaktstrand van Hoek van Holland.

Kunstwandeling
Arnold Beugelsdijk , woonachtig in Monster is beeldend kunstenaar.
In de periode dat de gemeente ’s-Gravenzande nog zelfstandig was, is hij gevraagd om met een team beelden aan te kopen voor de openbare ruimten in ’s-Gravenzande met als doel om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren.
Een ander belangrijk aspect was om de bevolking kennis te laten maken met
kunst van hedendaagse Nederlandse beeldhouwers.
Op dit moment staan er ruim 25 beelden in ’s-Gravenzande / Heenweg .
Tijdens de wandeling geeft hij informatie over de kunstenaar,de vormgeving en het materiaalgebruik.
De rondleiding is ook geschikt voor bedrijven en organisaties
De kunstwandeling duurt twee uur, dat is incl. koffie/ thee en wat lekkers.
Zo wordt het nuttige met het aangename verenigd.
Het vertrek is op het plein vóór de bibliotheek van ’s-Gravenzande en daar is ook het eindpunt.
De prijs van dit arrangement is € 15 p.p. ( incl. koffie/ thee en wat lekkers )
De wandeling start als er 8 deelnemers zijn. Dag en tijdstip in overleg.

Bent u kunstliefhebber dan is dit aanbod zeker aan te bevelen !

Voor informatie:
www.ajbeugelsdijk.nl
Arnold Beugelsdijk
Ravesteyn 42 2681 RB Monster
06 417 202 76
 a.beugelsdijk@caiway.nl